“BIJELA KUGA” HARA BALKANOM: Najgora situacija u manjem BH entitetu RS-u, Srbiji i Hrvatskoj

.”Bijela kuga” proširila se cijelim prostorom Balkana, a pošteđene su ostale samo dvije države – Kosovo i Crna Gora u kojima se i dalje rađa više beba nego što umire stanovnika.

 U svim drugim državama Balkana, uključujući i BiH, situacija je upravo katastrofalna, no najgora je u Srbiji i Hrvatskoj. 

 

Republika Srpska u relativnom pogledu gubi najviše stanovnika godišnje i u proteklih 14 godina izgubila je oko 46.000 stanovnika ili 3.500 na godišnjem nivou po osnovu prirodne depopulacije. A dodatni problem za RS je taj što se negativni trend povećava pa je tako u protekloj godini RS “prirodnim putem” izgubila 5.700 stanovnika.  

 

Federacija BiH je također u minusu i svake godine u prosjeku ima 2.100 stanovnika manje. To znači da cijela BiH godišnje gubi oko 7.800 stanovnika, što je ipak nešto manje loš rezultat u poređenju s najbližim susjedima – Srbijom i Hrvatskom.

 

Srbija ima negativan prirodni priraštaj od 1992. godine, od tada je izgubila više od 600.000 stanovnika i sve to utiče na poremećenu starosnu strukturu, izjavila je rukovodilac Odsjeka za demografiju Republičkog zavoda za statistiku Srbije Gordana Bjelobrk.

 

“Svake godine Srbija gubi jednu opštinu od 35.000 stanovnika”, rekla je Bjelobrk u emisiji “Okruženje” u produkciji Centra za demokratiju i pomirenje u jugoistočnoj Evropi- CDRSEE i dodala da je u Srbiji sve više starih, a sve manje mladih koji su tu i koji ne žele ili ne mogu da rode.

 

“Ako se odluče da rode, prosječan broj djece na jednu ženu je 1,4, a treba da bude 2,1, da bi se obezbijedilo prosto obnavljanje stanovništva, da nas ima onoliko koliko nas je bilo”, rekla je Bjelobrk.

 

Kaže i da, nažalost, ako se krene od nataliteta, mortaliteta i migracije, Srbi će biti stariji za tri godine i prosječna starost biće 46 godina, svaki četvrti stanovnik biće stariji od 65 godina i biće nas negdje oko 6,5 miliona, “uz najbolje pretpostavke”.

 

Miljenko Brekalo sa Instituta društvenih nauka u Zagrebu kaže da je depopulacija sela u Hrvatskoj bila karakteristična za 60-te i 70-te godine, kada su ljudi odlazili u grad i tražili posao, a jedan dio populacije odlazio u inostranstvo, na takozvani privremeni rad, sa koga se većina nije vratila.

 

S druge strane, kaže Brekalo, posljednjih 20 godina, trend depopulacije prisutan je i u gradovima, iz više razloga, jedan dio privrednih preduzeća je stradao tokom ratnih razaranja, zatim proces privatizacije je uništio određen broj privrednih subjekata i ljudi su ostali bez posla, a industrijski rad nije na predviđenom nivou.

 

“Uslijed toga, jedan dio naroda otišao je u inostranstvo, ili je još uvijek nezaposlen. Čim nemate materijalnih sredstava za život, ne zasnivate porodicu, onda nema ni novorođenih i to je negativan trend koji će imati velike posljedice u Hrvatskoj, ali i u okruženju situacija je identična”, smatra Brekalo.

 

Prema Državnom zavodu za statistiku Hrvatske prošle je godine rođeno najmanje djece u povijesti Republike Hrvatske. U 2015. godini rodilo se 39 596 djece, a umrlo je 52 427 stanovnika, što donosi negativan prirodni prirast tj. razliku između živorođenih i umrlih od -12 831 osobe. Za revitalizaciju zemlje potrebno je godišnje rađanje barem 55 000 djece, a u Hrvatskoj je od 1991. do 2012. godine umrlo 172 000 ljudi više nego što se rodilo.

 

Univerzitetski profesor Miroslav Doderović iz Crne Gore, s druge strane, kaže da je Crna Gora po statističkim podacima izuzetak u regionu, da ima pozitivne pokazatelje, kada je u pitanju prirodni priraštaj i u prethodnim decenijama konstituisala se kao održivi demografski sistem, koji se nalazi u demografskoj ravnoteži.

 

“Mi smo, zajedno sa Kosovom, izuzetak u cijelom regionu. Crna Gora u prethodnim decenijama svrstavala se u zemlje sa visokim natalitetom i to možemo objasniti tradicionalnim faktorima, bila je poželjna višečlana porodica, zbog različitih istorijskih, političkih i vojnih razloga”, smatra profesor.

 

Dodaje da je takođe Crna Gora jedina od bivših republika Jugoslavije koja nije doživjela neposredna ratna razaranja, imala je političku stabilnost i svi ti faktori su, smatra, uticali na pozitivan prirodni priraštaj.

 

Damir Josipovič sa Instituta za narodna pitanja iz Slovenije, rekao je da se u njegovoj zemlji očekuje, za 20-30 godina, stagnacija stanovništva, ali naglašava da će se bitno promijeniti struktura.

 

“Udio starijih osoba bitrno će porasti, dok će se udio mlađih od 15 godina bitno smanjiti, zato što dolazimo u novi ciklus relativno malobrojnih generacija koje mogu da očekuju da će imati djecu”, kaže Josipovič.

 

Ukazuje i da se promijenila definicija broja stanovništva i da se više u stalno stanovništvo ne ubrajaju “gastarbajteri” i da je sada princip uobičajenog prebivališta.

 

Istraživanje agencije IPSOS pokazalo je da više od 80 odsto građana država u regionu označava problem bijele kuge kao izrazito značajno društveno i nacionalno pitanje, a posebno visok stepen značaja ovoj temi pridaje se u Srbiji i Hrvatskoj.

 

Građani takođe smatraju da politički establišment poklanja premalo pažnje tom pitanju i u tom pogledu javnost u Srbiji i Hrvatskoj ponovo je najkritičnija prema svojim vladama.

 

A.M./Agencije

Top